E-book: Krakowski Szlak Arcade
Ukazał się e-book pt. „Krakowski Szlak Arcade. Opracowanie mapy krakowskich salonów gier arcade jako części Turystycznego Szlaku Cyfrowego Dziedzictwa Kulturowego (KrADE)”, autorstwa Łukasza Dziatkiewicza i Karola Króla. E-book powstał z inicjatywy Laboratorium Cyfrowego Dziedzictwa Kulturowego Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie.
Opublikowano: Dziatkiewicz, Ł., Król, K. (2026). Krakowski Szlak Arcade. Opracowanie mapy krakowskich salonów gier arcade jako części Turystycznego Szlaku Cyfrowego Dziedzictwa Kulturowego (KrADE). Kraków: DigitalHeritage. DOI: https://doi.org/10.6084/m9.figshare.31223476
E-book został udostępniony w otwartym dostępie na licencji CC BY 4.0 i jest skierowany zarówno do badaczy kultury cyfrowej, jak i do wszystkich zainteresowanych historią Krakowa widzianą przez pryzmat gier arcade.
Publikacja stanowi pierwsze tak obszerne i systematyczne opracowanie poświęcone historii krakowskich salonów gier arcade, flipperów oraz innych miejsc związanych z kulturą gier zręcznościowych – od początku lat 70. XX wieku po współczesność. W e-booku udokumentowano ponad 70 lokalizacji funkcjonujących w różnych okresach, obejmujących m.in. piwnice kamienic, kawiarnie, bary, kluby studenckie, domy handlowe, dworce, hotele oraz współczesne instytucje muzealne.
Krakowski Szlak Arcade łączy badania archiwalne, relacje świadków, materiały ikonograficzne oraz elementy kartografii kulturowej, tworząc spójną narrację przestrzenną dotyczącą miejskiego dziedzictwa cyfrowej rozrywki. Opracowanie stanowi trzon interaktywnej mapy online oraz lokalną odsłonę ogólnopolskiej inicjatywy Turystycznego Szlaku Cyfrowego Dziedzictwa Kulturowego w Polsce.
Abstrakt: Salony gier arcade oraz miejsca wyposażone w automaty rozrywkowe stanowią istotny, lecz stosunkowo słabo udokumentowany element miejskiej kultury cyfrowej drugiej połowy XX wieku. W wielu miastach ich historia zachowała się przede wszystkim w formie relacji wspomnieniowych, co sytuuje je bliżej dziedzictwa cyfrowego codzienności i mikrohistorii gier wideo niż w pełni udokumentowanych obiektów dziedzictwa technologicznego. Celem pracy było zidentyfikowanie, udokumentowanie oraz przestrzenne uporządkowanie miejsc związanych z funkcjonowaniem salonów gier arcade i automatów rozrywkowych w Krakowie od początku lat 70. XX wieku do współczesności, traktowanych jako lokalny komponent cyfrowego dziedzictwa kulturowego. Badania miały charakter jakościowy i dokumentacyjny.
Ponad 70 lokalizacji, setki wspomnień i dziesiątki kultowych automatów – od flipperów po klasyczne gry arcade.
W trakcie badań terenowych i wizyt studyjnych zgromadzono relacje ustne i pisemne właścicieli, operatorów oraz użytkowników automatów, a także materiały archiwalne, fotografie i źródła wtórne. Zastosowano analizę treści, triangulację źródeł oraz inwentaryzację przestrzenną w ramach podejścia kartografii kulturowej, ze szczególnym uwzględnieniem metod historii mówionej. W rezultacie zidentyfikowano 73 lokalizacje obejmujące zarówno wyspecjalizowane salony gier, jak i bary, kawiarnie, kluby studenckie oraz inne obiekty, wykazując ich koncentrację w centrum miasta oraz obecność w różnych typach przestrzeni miejskiej. Zebrane relacje wspomnieniowe potwierdzają, że miejsca te pełniły rolę przestrzeni socjalizacji, rozrywki oraz pierwszego kontaktu z technologiami cyfrowymi, co pozwala interpretować krakowskie salony gier arcade jako lokalne punkty mikrohistorii gier wideo, wymagające dokumentowania metodami właściwymi dla historii mówionej i dziedzictwa cyfrowego codzienności.
Patronat
Współpraca
Badania zrealizowano w ramach projektów naukowo-badawczych pt. 1) Opracowanie mapy krakowskich salonów gier arcade jako części Turystycznego Szlaku Cyfrowego Dziedzictwa Kulturowego (KrADE), nr K/1786/2025/WRE-KSPS oraz 2) Mapowanie muzeów cyfrowego dziedzictwa kulturowego w Polsce (DigiMap), nr K/658/2024/WRE. Dofinansowano ze środków Ministra Nauki w ramach Programu „Regionalna inicjatywa doskonałości”, umowa nr: RID/SP/0039/2024/01, kwota dofinansowania: 6 187 000,00 zł, okres realizacji 2024–2027.