Artykuł „Zachowanie cyfrowego dziedzictwa kulturowego od utracenia – procesy, sprzęt i oprogramowanie – na przykładzie wybranych instytucji muzealnych w Polsce” przedstawia zagadnienia związane z ochroną i popularyzacją zasobów technologicznych w epoce cyfryzacji.
*Treści ilustruje fotografia z oględzin płyty głównej Amigi CD-32 (kondensatory). Zdjęcie udostępnione przez Macieja Andrzejewskiego z Muzeum „Stare Dobre Retro” w Gnieźnie.
Opublikowano: Król, K., Bazarnik, Ł., Jakubiec, P., Andrzejewski, M. (2025). Preserving digital cultural heritage from oblivion: processes, hardware, and software. Illustrated with selected museum institutions in Poland. Scientific Papers of Silesian University of Technology – Organization and Management Series, 228, 283-307, doi: 10.29119/1641-3466.2025.228.16
Autorzy koncentrują się na trzech instytucjach – Muzeum Elektroniki w Krakowie, Muzeum „Stare Dobre Retro” w Gnieźnie oraz Bibliotece Głównej Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, które obrały odmienne strategie postępowania wobec posiadanych zbiorów. Analiza, oparta na studiach przypadku oraz badaniach literaturowych ukazuje, jak praktyka konserwatorska, digitalizacja, emulacja czy migracja danych mogą przyczynić się do przedłużenia życia artefaktów cyfrowych oraz sprzętu elektronicznego.
Badania pokazują, że pasja i innowacja mogą rekompensować ograniczone zasoby techniczne.
Wyniki badań pokazują, że mimo różnic w zasobach, strukturze organizacyjnej i celach, instytucje te zmagają się z podobnymi wyzwaniami: ograniczoną dostępnością specjalistów i komponentów, degradacją nośników oraz brakiem ujednoliconych standardów postępowania. Muzea skupiają się przede wszystkim na konserwacji sprzętu i umożliwianiu interakcji zwiedzającym, natomiast biblioteka rozwija szeroko zakrojoną platformę cyfrową, udostępniającą tysiące obiektów online. Takie zróżnicowanie działań stanowi bogaty materiał porównawczy, który pozwala zidentyfikować uniwersalne wnioski i wypracować dobre praktyki.
Współpraca specjalistów, pasjonatów i instytucji to klucz do ratowania cyfrowych artefaktów.
Publikacja wskazuje, że skuteczna ochrona dziedzictwa cyfrowego wymaga równoczesnego łączenia fizycznej troski o artefakty z rozwojem narzędzi cyfrowych i systemów udostępniania. Autorzy formułują rekomendacje obejmujące m.in. tworzenie surogatów cyfrowych, budowanie repozytoriów online oraz wzmacnianie współpracy z ekspertami i społecznością pasjonatów. Tekst inspiruje do refleksji nad przyszłością dziedzictwa technologicznego i pokazuje, że innowacyjne rozwiązania mogą skutecznie zabezpieczyć pamięć cyfrową dla kolejnych pokoleń.